وقتي امام به سوي مدينه رفت، معاويه که ديگر خيالش از طرف آن‏حضرت راحت شده و تسلط کاملش بر عراق به دست آورده بود، شروع به آزار و اذيت مردان حق و طرفداران علي عليه ‏السلام کرد. او با تغييراتي که در احکام الهي به وجود مي‏آورد روز به روز بر تعداد مخالفان خود مي‏افزود؛ به طوري که افراد زيادي از مردان حق و حتي کساني که با معاويه بيعت کرده و زير فرمانش بودند و در دستگاه اموي خدمت مي‏کردند، از او بريدند و به سوي مدينه رهسپار شدند تا در زير بيرق اسلام نفس بکشند. از آن جمله ابودردا، قاضي معروف دمشق بود. کم‏کم مدينه به عنوان پايگاهي براي پناهندگان سياسي درآمد و هر کس که از ظلم و ستم معاويه به تنگ مي‏آمد، به سوي مدينه مي‏رفت و در پناه امام حسن قرار مي‏گرفت. امام با تمام توانش از اين‏گونه افراد حمايت مي‏کرد و پناهشان مي‏داد. همه‏ي کساني که آرزوي سقوط بني‏اميه و به روي کار آمدن حق و حقيقت را در دل مي‏پروراندند، به سوي مدينه رهسپار مي‏شدند. مدينه شهر آرزوهاي مردان خدا شده بود. آن‏ها مثل پروانه‏هاي عاشق، برگرد شمع وجود امام مي‏چرخيدند و امام با قلب و روح بزرگش بر قلب‏هاي تشنه‏ي آن‏ها نور مي‏بخشيد و شور و اميد مي‏داد. يکي از کساني که به مدينه پناه آورده و در زير علم حمايت امام حسن قرار گرفته بود، سعيد بن ابي سرح کوفي، از دوستداران اهل بيت بود. او به خاطر مخالفت‏هاي شديدي که با حکومت معاويه داشت، مورد غضب زياد بن ابيه - استاندار کوفه - قرار گرفته بود. زياد دستور داده بود که او را دستگير کنند. اما او از کوفه گريخته و به مدينه پناهنده شده بود. يک روز سعيد پيش امام نشسته بود و از ظلم و ستم‏هايي که بر او و مردم کوفه رفته بود؛ سخن مي‏گفت. ناگاه قاصدي آمد و خبر آورد که زياد در کوفه، مال و اموال سعيد را مصادره کرده، خانه‏اش را آتش زده و با خاک يکسان کرده، زن و فرزندانش را نيز دستگير و زنداني کرده است.شرط آزادي آن‏ها را هم بازگشت و تسليم سعيد به کوفه قرار داده است .

زياد بن ابيه کسي بود که معاويه او را به پدر خود ابوسفيان نسبت داده، سپس برادر خود خوانده و او را به استانداري شهر کوفه گمارده بود. اين کار معاويه از حرکت‏هاي بسيار زشت سياسي او بود که در دروان خلافتش انجام داد و با مخالفت‏هاي زياي هم روبه‏رو شد. گروهي از صحابه‏ي پيامبر به آن شديدا اعتراض کردند. امام حسن و برادرش حسين نيز از جمله کساني بودند که به شدت با اين حرکت زشت سياسي معاويه به مخالفت و اعراض برخاستند. گروهي از صحابه‏ي پيامبر در نامه‏اي اعتراض‏آميز به معاويه نوشتند:

«طبق فرمايش رسول‏خدا، زنازاده، متعلق به مادر است و زناکار بايد سنگسار شود. زياد که يک زنازاده است، بايد به نام مادرش زياد بن سميه ناميده شود و نه
زياد بن ابوسفيان؛ زيرا ابوسفيان از جمله کساني بود که با سميه رابطه‏ي نامشروع داشت!»
امام حسن و برادرش حسين نيز هر کدام نامه‏هاي جداگانه‏اي براي معاويه و زياد بن سميه نوشتند و به اين مطلب شرم‏آور اعتراض کردند. حسين در نامه‏اش به معاويه نوشت: «اي معاويه! آيا تو ادعاي برداري با زياد بن سميه را داري؟ زياد پسر سميه است که بر بستر زنا به دنيا آمده است. تو گمان مي‏کني که او پسر پدر توست. در صورتي که پيامبر گرامي اسلام فرموده است که فرزند بر بستر زنا به دنيا آمده، متعلق به مادر است و زناکار بايد سنگسار شود. تو سنت پيامبر را زير پا نهادي و از هوا و هوس خود پيروي کردي و زياد را بر مردم مسلمان بصره و کوفه مسلط ساختي!»

بندهاي قرارداد مصالحه که از سوي سبط اکبر پيامبر مطرح شده، داراي امتيازات بسياري است که در هر زمان، جايگاه والاي سياسي - الهي خود را باز مي‏کند و منشور اصلاح و انقلاب تدريجي را پي‏ريزي مي‏نمايد. امام (ع)، در اين قرارداد، کوشيد پرده از چهره معاويه بردارد و تبليغات دروغيني که جهت تثبيت موقعيت اجتماعي او انجام گرفته، خنثي کند.
بند اول: اعمال و کردار وي را مخالف قرآن و سيره پيامبر (ص) و خلفاي صالح دانسته و از وي خواسته است تا بعد از واگذاري حکومت، برنامه‏ هاي آينده خويش را بر اساس قرآن و روش پيامبر قرار دهد.
بند دوم: به موقت‏ بودن حکومت معاويه اشاره مي‏کند و اينکه او نمي‏تواند سرنوشت آينده مسلمانان را بر عهده گيرد، بلکه آينده از آن خود يا برادرش حسين (ع) و يا شورايي از مسلمانان است که خط و مشي را تعيين مي‏کنند

بند سوم: بيانگر کينه معاويه به اهل بيت پيامبر (ص) است او آغازگر سب و نفرين عليه شخصيتي همچون علي بن ابي‏طالب (ع) بود .
بند چهارم: بر بي‏تقوايي، ستمگري و نژاد پرستي معاويه اشاره مي‏کند و از او تعهد مي‏گيرد امنيت را برقرار سازد و متعرض مردم، بويژه مردم عراق و علاقه‏مندان به اهل بيت (ع) نگردد، زيرا بسياري از آنان حامي و ياور پدرش علي (ع) بودند.

در مداين، امام را که حال بدي داشت، به خانه‏ ي سعيد بن مسعود ثقفي بردند. سعيد، والي مداين و عموي مختار ثقفي بود. او بعدها براي انتقام خون امام حسين قيام کرد و جانيان کربلا را به مجازات رساند. اما در آن زمان، مختار جواني بيش نبود . پدر مختار در جنگي کشته شده بود و از آن زمان، او با عمويش سعيد زندگي مي‏کرد.سعيد از سوي اميرالمؤمنين علي (عليه‏السلام) به حکمراني مداين انتخاب شده بود. امام حسن نيز او را در مقامش باقي گذاشته بود.سعيد پذيراي گرمي از امام کرد. طبيبي بر سر بالينش آورد. او زخمش را ديد و مداوا کرد. مختار وقتي که امام را به آن حال و روز بد و زخم شديد ديد، رو به عمويش گفت: «عمو جان! بيا و حسن را به معاويه تحويل بده. او در عوض اين خدمت مهم، حکومت عراق را به ما خواهد داد!
سعيد خشمگين و به شدت برافروخته شد. پس با فرياد بر سر برادرزاده نوجوانش نهيب زد که: «از پيش چشم من دور شو. اين چه انديشه زشتي است که در سر داري؟!

«برخي از کساني که مودّت و دوستي ما اهل‏بيت را دستاويز ساخته ‏اند، زيان و فتنه‏ انگيزي‏شان بر شيعيان ما از دجّال بيشتر است».پرسيدند : اي فرزند رسول خدا! چرا فتنه‏ شان از دجّال بيشتر است؟حضرت رضا عليه السلام فرمود : «زيرا با دشمنان ما مهر و مودّت مي‏ورزند و نسبت به دوستان ما دشمني و عداوت مي‏نمايند. هرگاه چنين شد، حقّ و باطل به هم مي‏آميزد و حقيقت مشتبه گرديده در نتيجه انسان مؤمن از منافق باز شناخته نمي‏شود». [2] .